ความนำ

          หลังจากเขียนหนังสือ วลีภาษา ไทย-อีสาน-ลาว (Thai-Isan-Lao Phrasebook) เสร็จ ในปี พ.ศ.2542 แล้วแอ็สก่อ มูลเลอรุพ (Asger Mollerup) ได้ใช้เวลาช่วงหนึ่งศึกษา ภาษาผู้ไท ซึ่งเป็นหนึ่งในหลายภาษาของชนเผ่าในหมู่บ้านแก่งนาง อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร ที่ซึ่งเขาพักอาศัยอยู่นานเกือบ 20 ปี ภาษาผู้ไทในแก่งนางบางคำ จะเพี้ยนจากภาษาผู้ไทเขาวง ก่อนมีการแบ่งเขตการปกครองใหม่ บ้านแก่งนาง เคยเป็นหมู่บัานหนึ่งขึ้นกับอำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์  

         ในช่วงต้นปี 2550 ผู้เขียนทั้งสองยังยุ่งกับงานของตนเอง แต่ในช่วงหน้าฝนนี้เราเริ่มร่วมงานกันอีกครั้ง โดยเขียนคู่มือการเขียนภาษาผู้ไท เพราะภาษาผู้ไทใม่มีภาษาเขียน และยังไม่มีข้อตกลงอย่างเอกฉันท์ในหลักการเขียน

ลักษณะของโครงการ

            ในปี 2549 ผู้เขียนทั้งสองได้รวบรวมรายการคำในภาษาไทย-ลาวอีสานและผู้ไท ซึ่งประกอบด้วยคำที่ออกเสียงแตกต่างกันในแต่ละภาษา เช่นคำว่า ‘สวย’ ในภาษาไทย  ภาษาผู้ไท ‘ซับ’  ภาษาลาว ‘งาม’

       โครงการภาษาผู้ไท มีความคล้ายหนังสือ วลีภาษาไทย-อีสานลาว ค่อนข้างมาก  ในหนังสือประกอบด้วย วลี รายการคำ หลักภาษาโดยมีหลักการเขียนภาษาผู้ไท เหมือนกับภาษาไทย และลาว ในการเขียนใช้ทั้งอักษรไทย และลาว  อักษรไทยสำหรับภาษาไทยและผู้ไท อักษรลาวสำหรับภาษาลาวและผู้ไทใน ส.ป.ป.ลาว สำหรับผู้ที่ไม่ใช่เจ้าของภาษาใช้ IPA( International Phonetic Alphabet) ในการอ่าน  ข้อมูลทุกส่วนจะถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษ และเสียงเป็นภาษาผู้ไทย

       ภาษาผู้ไทก็เหมือนกับภาษาไทยและลาวอยู่ในตระกูลภาษาไท-กะได (Tai-Kadai) ชนเผ่าผู้ไทอาศัยอยู่ในชุมชนที่แวดล้อมด้วยชุมชนที่ใช้ภาษาลาว แต่ภาษาไม่ใช่กลุ่มลาว ชนเผ่าผู้ไทมักจะหมายถึง ผู้ไทดำ ผู้ไทขาว ผู้เขียนบางคนแบ่งผู้ไทเป็น 4 กลุ่ม มี ผู้ไทดำ ผู้ไทขาว ผู้ไทแดง และผู้ไทลาย ซึ่ง 2 กลุ่มหลังอาศัยอยู่ทางลาวเหนือ และตะวันตกเฉียงเหนือของเวียดนาม (สิบสองจุไท หรือ สิบสองเจ้าไท เดียน เบียน ฟู และเมืองแถน) ผู้เขียนเชื่อว่า  ถิ่นที่อยู่เดิม อาจเป็นที่เดียวกัน เป็นไปได้ว่า กลุ่มต่างๆของผู้ไทเป็นกลุ่มที่มีความใกล้ชิดกัน แต่มีความแตกต่างกัน ข้อโต้แย้ง เหล่านี้ควรใช้การเปรียบเทียบการออกเสียงภาษาในการแยก เช่นไทดำมีสระควบกล้ำแต่ผู้ไทไม่มี เช่น ภาษาไทดำ คำว่า ‘เมีย’ ‘งัว’ ‘เหนือ’ แต่ในภาษาผู้ไท ‘เม’ ‘โง’ ‘เหนอ’ การศึกษาเปรียบเทียบระบบการออกเสียงวรรณยุกต์ จะบอกได้อย่างชัดเจนว่าภาษามีการขยายตัวอย่างไร และชนเผ่าแต่ละกลุ่มมีความสัมพันธ์กันอย่างไร

        คำภาษาไทยเดิมส่วนใหญ่มีพยางค์เดียว เช่น ‘แม่’ ‘กิน’ ‘น้ำ’ ออกเสียงเหมือนกันทั้ง 3 ภาษาแต่สำเนียงอาจแตกต่างกัน ดูที่ระบบการออกเสียงวรรณยุกต์(tonal cards)

       ชนเผ่าผู้ไทที่อาศัยอยู่ที่ภาคอีสานปัจจุบัน ได้อพยพมาจากหลายพื้นที่จากทางตอนใต้ของลาว ในศตวรรษที่ 19 ผู้ไทแต่ละกลุ่มต่างบอกว่าตังเองมีสำเนียงที่แตกต่างกันสำเนียงเหล่านี้เมื่อใช้ระบบเสียงวรรณยุกต์จำแนกส่วนใหญ่แตกต่างกัน  ภาษาผู้ไททางอีกฝั่งของแม่น้ำโขงก็อาจจะมีสำเนียงที่แตกต่างเหมือนกัน บางทีอาจเป็นไปได้ที่จะเชื่อมโยงสำเนียงภาษาของทั้งสองฝั่งโขงโดยใช้ กล่องเสียงวรรณยุกต์เปรียบเทียบ กับสำเนียงภาษาผู้ไทยในภาคอีสานของไทย

       สำเนียง ภาษาผู้ไทดั้งดิมแถบสองฝั่งของแม่น้ำโขง เป็นภาษาที่มีความคล้ายคลึงกันมาก แต่ผู้ไทใน ส.ป.ป.ลาว อาจจะยังใช้คำศัพท์ที่โบราณกว่าในประเทศไทย

         การศึกษาเริ่มแรกโดยการเดินทางไปทำความรู้จักพื้นที่ที่ชนเผ่าผู้ไทอาศัยอยู่ที่แขวงสะหวันนะเขด ซึ่งเป็นจังหวัดที่อยู่ทางทิศใต้ของลาวและอยู่คนละฝั่งของแม่น้ำโขงซึ่งจะเริ่มในช่วงหลังฝนนี้

          หลังจากทำความรู้จักพื้นที่แล้วจะเชิญกลุ่มผู้สูงอายุในหมู่บ้านของเรา ผู้ซึ่งเห็นคุณค่าของภาษาและมีความรู้ได้ร่วมแลกเปลี่ยนในความเหมือนและแตกต่างของภาษาของทั้งสองฝั่งโขง

         เพื่อนๆของเรากำลังศึกษาเกี่ยวกับ การรักษาแบบพื้นบ้านของผู้ไทเช่น  หมอเหยา  ยาสมุนไพร  การนวด การทอผ้าผู้ไทย ประวัติศาสตร์ผู้ไท และอื่นๆ ผู้เขียนได้ให้พื้นที่ในหนังสือเล่มนี้ แก่ท่านเหล่านี้ในการนำเสนอผลการศึกษาด้วย

ลักษณะของโครงการ